Not signed in (Sign In)

Vanilla 1.0 is a product of Lussumo. More Information: Documentation, Community Support.

    • CommentAuthorBilindo
    • CommentTimeSep 21st 2007 edited
     
    "Agahdariyek ji bo yên ku karkerên biyanî bikar tînin" ev nûçe yeki Netkurd e ye! mena "yên" ciye liha? min li internet site a kurdi hergav tuxwinim le fehm nakem ji bo ciye?
    • CommentAuthorwelato
    • CommentTimeSep 21st 2007
     
    mehnaya "yên" yanî "kesên" e
    divê "Ji bo kesên ku karkerên biyan dixebitînin agahdariyek"" bûya..hevok di warê sazkirinê de jî qels e
    • CommentAuthorBilindo
    • CommentTimeSep 21st 2007
     
    zor spas welato...
    •  
      CommentAuthorBirîndar
    • CommentTimeOct 11th 2007 edited
     
    Bi Silav u rêz

    Herwuha mehne yan ji wateya "yên" lı gorî hevokê tê şekilgirtin. Dem heye ku mehneya kesan lê dikeve u dem heye wateya xwemalîbuna bêcana lê dikeve. Bi rastî bernava "yên" ne peyveke taybetîye u mehneke xususî lê nakeve. Wek hat gotin ev peyveke jêr tê gotin bernav u wateya wê li derawa hevokê tê şêvegirtin.

    İlk olarak cümleyi çevirerek sözü edilen "yên" kelimesinin cümle içerisinde nasıl farklı roller üstlenebileceğine bakalım.

    1- "Agahdarî" ; Kelimenin imla kaidelerine dikkat edilerek yazılmış şekli "agahdarî" dir. Sondaki "i" şapkalıdır ve bu şekliyle bir hal bir durum ifade eder. Bilgilendirme, enformasyon, demeç, duyuru ya da deklerasyon demektir. Şapka (düzeltme) işaretinin Türkçe'de kullanımı tartışmalı olsa da Kürtçe için vazgeçilmezdir. Türkçe'de de halen kullanılmktadır ancak üstlendiği rol farklıdır. "Agahdarî" iki ayrı yapım eki almış bir sözcüktür. Agah; haberdar, agahdar ise haberdar olma durumunu ifade eder. Sondaki "yek" ise "bir"in karşılığıdır. "Agahdarîyek" "bir bildiri" anlamına gelir ancak burada ifade edilmek istenen bildirinin sayısal olarak bir adet olduğu değildir. Burada yek İngilizcedeki "one" kelimesinin değil "a" sözcüğünün yerine kullanılmıştır. Bir sayı sıfatı değil, bir belgisiz sıfat görevi üstlenmiştir.

    2- "Biyanî" benzer şekilde sonunda şapkalı bir i vardır ve "gariplik", "garip olma hali", "yabancılık" durumunu ifade eder. Burada da şapkalı "i" yapım eki görevi üstlenmiştir. Türkçedeki "lık","lik", "luk" ekinin Kürtçe karşılığıdır. Bîyan ; yabancı iken bîyanî ; yabancılık demektir. "Xerîbî" ile eşanlamlı bir kelimedir. Şivan Perwer'in "Xezal xezal" ini dinleyenler "xerîbî zehmete" ile birlikte "bîyanî zore" mısralarını hatırlayacaklardır. "Xerîbî", "bîyanî" ile eş anlamlı olduğu gibi "zor" da "zehmet" ile eş anlamlıdır.

    3- Karker; işçi, çalışan, emek veren, demektir. Cümle içerisinde kullanılan "karkerên" kelimesi temelde "karker" kelimesinin "yên" eki almış halidir, burada "y" harfi düşmüş ve kelime "karkerên" halini almıştır. Cümle içerisinde temelde iki tane "yên" vardır ve bir tanesi karker kelimesiyle kaynaşmış durumdadır."Karkerên biyanî" ise bir sıfat tamlamasıdır. Biyanî, karker'e sıfat olmuştur ve "yabancı işçiler" anlamına gelmektedir. Burada "yên" eki kelimeye aitlik anlamı katmıştır.

    4- "Yen" edatının tamlamaya kattığı tek anlam aitlik anlamı değildir. Aynı zamanda tekil olan "karker" kelimesini çoğul hale de getirmiştir. "Karker" tekil iken "karkerên" çoğul bir kelimedir. Kelimeyi çoğul yapan "yên" ekinin sonundaki "n" ünsüzüdür. Karker kelimesini biraz daha açarsak bu kelimenin "kar" kelimesiyle "ker" ekinden oluştuğunu görürüz. Buradaki "ker" eki ekleneceği kelimenin yapısına uygun olarak zaman zaman "kar" şeklinde de kullanılır. Amadekar, Cotkar'da olduğu gibi. Benzer kullanım Türkçe'de de vardır ve kelimeye kattığı anlam aynıdır. Sanatkâr gibi. "Karkerên" iki kök kelime bir aitlik eki ve bir çoğul ekinden oluşmuş bir kelimedir.

    5-"Bikar tînin" tamlamasının mastar hali ise "bikar anîn"'dir. Yerine getirmek, yapmak, gerçekleştirmek manasına gelir. Burada "Bikar anîn" üçüncü çoğul şahıslar için "bikar tînin" şeklinde kullanılmıştır. Sondaki "in" ekinden de eylemi gerçekleştirenlerin çoğul olduğunu anlıyoruz.


    6- "Ji bo" ise "için" edatının Kürtçe karşılığıdır. Zaman zaman sadece "bo" ya da orijinal haliyle "ji boy" şeklinde kullanımına da rastlamak mümkündür. Burada da Seîd Yusuf'un "Oy felek" ini bilenler "Oy felek ji boy çi te ez hiştim ji hevalan" mısrasını hatırlayacaklardır. Ünlü Ozan edatı orijinal şekliyle kullanır. Öte yandan Burhan Berken "Bo çi dijim li jiyan" derken yalın olarak sedece "bo" şeklinde kullanır. Bununla birlikte yaygın kullanım "ji bo" şeklindedir.

    7- Özetle cümle "yabancı işçiler için bir bilgilendirme yapıldı" şeklinde çevirilebilir. "Yên" edatı sadece canlılar için değil cansızlar için de kullanılabilen bir edattır. Türkçe de tam bir karşılığı olmamakla birlikte, "ki" ya da "öyle ki" bağlacına çok yakın bir kullanım alanına sahiptir. Bir obje veya nesneye ait bir özellik belirtilecekse sonuna "yên" takısı konup o nesneye ait özellik yazılır. Bu "yen" den sonraki özelliğin ya da sıfatın ondan önceki nesne ya da şahsa ait olduğunu gösterir. Bir kural olarak eğer kelime sessiz hafle bitiyorsa "y" harfi düşer ve "ên" takısı kalır.
    • CommentAuthormakinvan
    • CommentTimeMar 2nd 2009 edited
     
    yazdıkların dışında;

    yên= _lerini, larını ekini vermektedir. yên xwe nas nakin. kendilerini tanımayanlar. kelimeye hem çoğulluk hem de aitlik bildiriyor. bir değil bir den çok kişi veya neseden bahsediyor.
    tiştên te kirîn ne baş in. senin aldığın eşyalar iyi değil. (senin aldıkların)
    yên= olan, olanlar, anlamını ve çoğulluk anlamını veriyor.
    yên rind xwera hilda yên dî avêtin. yên neqenc, yên feqir(kasib, xizan), yên nezan,yên zana, yên xwenda, yên baş, yên ciwan.

    slav û rêz.
    • CommentAuthorKamilla
    • CommentTimeJan 31st 2016
     
    This is very nice and cool post tahsnk for this ..........!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
    192.168.1.1
Add your comments
    Username Password
  • Format comments as